Patronen

Afgelopen week maakte ik een heerlijke duinwandeling naar Wijk aan Zee. Waar ik liep, schudden bomen in het warme herfstlicht hun roodbonte bladeren als confetti over me uit. Het voelde als een vroeg verjaardagsfeestje. Ik was dan ook in een feestelijk kakafonie van kleuren gehuld: felgekleurde kwinkslag yogabroek in schreeuwerig contrast met bruine jas in luipaardprint en zwart-witte zebrapadtas.

Ook om me heen ontdekte ik kleurige patronen die contrasteerden met de herfsttinten. Zwartwit gevlekte runderen staken hun kop uit groene struiken om over het hek naar me te koekeloeren, rode paddenstoelen met witte stippen stonden te wachten tot Kabouter Spillebeen met zijn voltallige familie op visite kwam en witte wolken dreven als kudden schapen door de blauwe lucht. Tussen dorre grassprieten ontdekte ik een tapijt van paarse en gele bloemetjes. Bomen en struiken waren versierd met rode, zwarte en oranje bessen…

Maar niet alleen visueel laat moeder natuur haar patronen zien. Ook op een dieper niveau vinden we haar patronen in de herfst.

DOOR DE OGEN VAN BOSW8ER EVERT-JAN WOUDSMA

Vaak lees ik dat mensen herfst zien als het “grote” loslaten. Ach, in zekere zin klopt dat ook wel, de meeste bomen laten de bladeren vallen, oftewel los. Maar mijn motto voor de herfst is juist: “Wie wat bewaart, die heeft wat!” Want er is toch echt veel meer aan de hand dan alleen dat loslaten.

Bomen en planten bereiden zich nu voor op de winter. Voedsel wordt opgeslagen in stammen, takken en wortels. Op deze wijze hebben ze straks in het voorjaar voedsel voor de nieuwe start. En die mooie paddenstoelen? Die staan er niet voor de sier, al zou je dat wel denken aan het aantal foto’s te zien op de sociale media. Ze zien er natuurlijk prachtig uit, maar ze zijn een onmisbare schakel in het patroon van de natuur. Zij voeden zich met het afstervende materiaal. Zonder hen, natuurlijk vooral door de schimmel die zich onzichtbaar onder de grond bevindt, zou het een zootje worden.

Het patroon van de herfst is voor mij een beetje loslaten, maar dan als voorbereiding op wat komen gaat: een strenge winter gevolgd door een heerlijk voorjaar!’

Dichtpatronen

Dichten gaat ook over patronen. Je vindt ze terug in:

  • klank
  • rijmschema’s
  • stijlfiguren
  • strofes
  • beeldspraak
  • metrum
  • ritme
  • typografie

Vaak kiezen we bij het observeren van de natuur voor visuele observatie. Maar de herfst is ook vol geluiden. Ik wil het daarom deze keer eens hebben over klanken en klankgedichten, zoals ‘De Mus’ van Jan Hanlo:

Van herfstklanken tot klankgedichten

Klankgedichten zijn gedichten waarbij het klankpatroon centraal staat en niet de woorden. Vaak zijn de klanken in een klankgedicht niet bestaande woorden. En is het de titel die betekenis geeft.

Oefening

  1. Kies een onderwerp bij het seizoen. Let dan, als je buiten bent eens op de natuurgeluiden die je hoort. Weer thuis maak je een lijstje van de klanken die je hebt gehoord. Speel met de woorden en de klanken van je lijst en breid de lijst uit met variaties en associaties.
  2. breid de lijst uit met variaties en associaties.
  3. Maak van deze klankwoorden een gedicht. Klank en ritme zijn het belangrijkst. Herhaling is een handig stijlmiddel. Lees je gedicht een paar keer hardop om te horen of het goed loopt en leuk is of raakt. Geef je gedicht tot slot een titel.

Zelf maakte ik dit gedicht:

Naar de maan

whoesh whoeesh wheeeee
ik hoor de zee en rinkeldekinkel en krak en boem
daar gaat mijn bloem
potpoem poetpoem van tafel op steen
benee

waar winden waaien blazen razen
boze bazen boze buur
een man de schuur een extra uur
vol scheve scherven schade
geven

nemen mijn adem mijn ziel mijn hart
hartebarst hartebarst scheuren en bloed
wat moet dat moet ik boet niet meer
het weer brengt scherven wind
geluk

Schrijven in de natuur?

Ieder seizoen organiseer ik een schrijfwandeling door de natuur, onder begeleiding van natuurbelevingsspecialist en bosw8er Evert-Jan Woudsma. Kijk voor de eerstvolgende wandeling op de kalender met schrijfdata!

Reageer

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.